Kluczowa idea 1. Nieszczęście jest wyborem

Światopogląd Kishimiego i Kogi, oparty na psychologii Alfreda Adlera, opiera się na kontrowersyjnym, ale wyzwalającym założeniu: trauma jako taka nie istnieje. Według autorów każdy człowiek może odnaleźć szczęście – niezależnie od tego, co spotkało go w przeszłości. Bolesne doświadczenia nie definiują naszych postaw ani działań, chyba że sami im na to pozwolimy. W ich ujęciu różnica między człowiekiem nieszczęśliwym a tym, który czuje się spełniony, sprowadza się do jednej rzeczy: decyzji o pozostaniu w miejscu lub gotowości do zmiany.

 

Autorzy podkreślają, że świat sam w sobie nie jest skomplikowany – to nasze subiektywne spojrzenia czynią go złożonym. To samo wydarzenie może być postrzegane diametralnie różnie w zależności od kontekstu i punktu widzenia. Szklanka wody o temperaturze 15°C wyda się zimna osobie, która właśnie wyszła z upału, ale ciepła komuś, kto przebywa w chłodnym pomieszczeniu.

 

Nie definiują nas nasze doświadczenia, lecz znaczenie, jakie im nadajemy. To, co wydarzyło się w przeszłości, jest mniej istotne niż sposób, w jaki interpretujemy te wydarzenia i na nie reagujemy.

 

Komentarz Lumeo  Dla niektórych czytelników teza Kishimiego i Kogi – że każdy może odnaleźć szczęście niezależnie od przeszłości – może wydawać się zbyt skrajna. Istnieje ryzyko, że zostanie zinterpretowana jako zachęta do sztucznego optymizmu, który tłumi autentyczne emocje. Nieszczere „decydowanie się na szczęście” może w takich przypadkach okazać się bardziej szkodliwe niż konstruktywne przeżycie cierpienia. Jednak w pełnym kontekście książki autorzy prezentują bardziej zniuansowane stanowisko: choć każdy może „zdecydować się na zmianę”, nie jest to łatwe – wymaga pracy nad sobą i długofalowego przeprogramowania wzorców myślenia, które często kształtowały się przez całe życie.

 

To sedno różnicy między podejściem etiologicznym a teleologicznym:

 

• Etiologia, reprezentowana m.in. przez Freuda, zakłada, że teraźniejsze problemy wynikają z przeszłych urazów psychicznych i traum. Skupia się na tym, co nas ukształtowało.

 

• Teleologia, właściwa dla psychologii adlerowskiej, pomija przeszłość, koncentrując się na tym, dokąd zmierzamy. Zakłada, że nasze działania wynikają z celów i intencji, często nieuświadomionych.

 

Przykładem może być młody mężczyzna, Tom, który od dłuższego czasu nie opuszcza swojego pokoju. W ujęciu etiologicznym jego zachowanie interpretowano by jako efekt przeszłej traumy, np. bolesnego wydarzenia, które wywołało lęk przed światem zewnętrznym. Z perspektywy teleologicznej Tom nie wychodzi z pokoju nie dlatego, że nie może, lecz dlatego, że nie chce – być może w ten sposób chce uzyskać uwagę i troskę rodziców. Lęk i kołatanie serca pojawiają się, ponieważ służą jego celowi – pozostaniu w bezpiecznym miejscu.