Kluczowa idea 1. Najwyższe zwycięstwo to zwycięstwo bez walki

Zwykle wyobrażamy sobie zwycięstwo jako moment triumfu na polu bitwy: pokonany przeciwnik, zdobyty teren i rozstrzygające starcie. Sun Tzu odwraca tę intuicję. Dla niego prawdziwym mistrzostwem nie jest wygranie stu bitew, lecz pokonanie przeciwnika bez staczania bitwy w ogóle. Im mniej walki, tym pełniejsze zwycięstwo.

Powód jest praktyczny, nie tylko szlachetny. Najcenniejszy jest przeciwnik, którego pokonujesz nienaruszonego, razem z jego zasobami i terytorium. Zniszczone miasto, wyrżnięta armia i spalone zapasy to łup o połowę mniej wart. Jak przekonuje autor, lepiej zmusić wroga do kapitulacji, niż go zmiażdżyć, ponieważ zwycięstwo okupione ruiną bywa niewiele lepsze od porażki. Ludzie zresztą bardziej szanują wygraną odniesioną z umiarem niż taką, która opiera się na całkowitej destrukcji.

Dlatego Sun Tzu układa możliwe sposoby działania w wyraźną hierarchię, od najbardziej do najmniej pożądanego:

• Pokrzyżuj plany przeciwnika. To najwyższa forma strategii. Wymaga wejrzenia w jego zamiary i udaremnienia ich, zanim zdąży je wprowadzić w życie.

• Rozbij jego sojusze. Jeśli nie powstrzymasz samych planów, nie pozwól mu przynajmniej zebrać sił. Odetnij go od sojuszników i posiłków oraz posiej podziały w jego szeregach.

• Zaatakuj jego armię w polu. Dopiero gdy przeciwnik zdążył się już skonsolidować, sięgasz po bezpośrednie starcie.

• Oblężenie zostaw na sam koniec. Szturm na ufortyfikowane, dobrze bronione pozycje pochłania najwięcej czasu, ludzi i zasobów. To ostateczność, a nie pierwszy wybór.

Najwięcej zyskujesz wtedy, gdy łamiesz wolę przeciwnika, zanim w ogóle dojdzie do walki. Sun Tzu szczególnie ceni wojnę psychologiczną, bo zwycięstwo odniesione mądrością, sojuszami lub samą groźbą siły kosztuje najmniej, a daje najwięcej. Najsłabszym strategiem jest ten, kto musi zdobywać wszystko szturmem.