Kluczowa idea 1. Zaufaj rozumnemu porządkowi świata

Gdy życie krzyżuje nasze plany, instynktownie się buntujemy. Psuje się samochód, choroba wywraca cały tydzień albo znika okazja, na którą liczyliśmy. Wtedy uznajemy, że świat postąpił z nami niesprawiedliwie, i szukamy winnych. Marek Aureliusz zaczyna swoją filozofię od zupełnie innego założenia: wszystko, co się dzieje, jest częścią rozumnego porządku, a naszym zadaniem nie jest z tym porządkiem walczyć, lecz go zrozumieć.

 

Ten porządek cesarz nazywa greckim słowem logos – rozumną zasadą, która przenika i spaja cały wszechświat. Dla Aureliusza logos, natura i bóstwo to w gruncie rzeczy jedno. Wszystko, co się wydarza, wydarza się z konieczności i służy dobru całości, tak jakby ktoś zawczasu zmierzył każdy możliwy wynik i wybrał najlepszy. Jesteś cząstką tej całości, więc to, co cię spotyka, nie jest przypadkowym ciosem, lecz elementem większego planu.

 

Z tego założenia płynie praktyczny wniosek. Skoro wydarzenia są uporządkowane przez naturę, warto przyjmować je tak, jak przyjmujemy zalecenia lekarza. Aureliusz posługuje się obrazem znanym z medycyny: gdy natura „przepisuje” ci chorobę, stratę czy trud, jest to jak gorzkie lekarstwo podane dla zdrowia całości. Narzekanie na taki los szkodzi ci równie mocno, jak odmowa przyjęcia leku. Cesarz przekonuje, że lepiej pokochać to, co przeznaczone. Postawę tę nazywa się czasem amor fati, miłością do losu.

 

Nie chodzi o bierną rezygnację, lecz o to, by przestać marnować siły na bunt przeciw temu, czego i tak nie zmienisz, i skierować je tam, gdzie naprawdę masz wpływ. Jak zapisał sam Aureliusz, cokolwiek cię spotyka, czekało, by się wydarzyć, od początku czasu, a splecione nici losu związały ciebie i to zdarzenie dawno temu.

 

Komentarz Lumeo  Sam termin amor fati nie pochodzi od Aureliusza. Spopularyzował go dopiero pod koniec XIX wieku Fryderyk Nietzsche, filozof pod wieloma względami będący przeciwieństwem stoika. W Ecce homo nazwał tę postawę swoją „formułą wielkości człowieka”: chcieć, by nic nie było inne, niż jest – ani w przyszłości, ani w przeszłości, ani przez całą wieczność. Nietzsche dopowiada to, co u Aureliusza zostaje między wierszami. Miłość do losu nie jest zgodą przez zaciśnięte zęby ani cichym znoszeniem tego, co nieuniknione. To najtrudniejsza z możliwych postaw – czynne pragnienie, by rzeczywistość była dokładnie taka, jaka jest, łącznie z tym, co nas boli. Rezygnacja odbiera siły, afirmacja je zwraca.

 

 

Filozofia jako sztuka życia