Kluczowa idea 1. Każdy gigant może upaść

Każda wielka instytucja w którymś momencie swojej historii się potyka. Jim Collins nie pozostawia co do tego złudzeń: każda firma, niezależnie od tego, jak mocną pozycję zajmuje i jak imponujące sukcesy odnosi, może upaść. Kluczowe pytania brzmią: skąd wiadomo, że firma stoi na krawędzi, i jak odwrócić bieg zdarzeń, zanim będzie za późno?

 

Wcześniejsze bestsellery autora zajmowały się dokładnie odwrotnym pytaniem. Od dobrego do wielkiego opisywało, jak dobre firmy odrywają się od reszty stawki i trwale osiągają wyniki lepsze od rynku, a Wizjonerskie organizacje śledziły losy firm w rodzaju Disneya czy 3M, które przetrwały próbę czasu i przewodziły swoim branżom. A jednak część z tych wielkich przedsiębiorstw, choćby Merck i Motorola, ostatecznie się załamała. Collins postanowił więc rozwinąć badania i ustalić, co się wydarzyło oraz czy taki upadek dało się przewidzieć, uniknąć go lub odwrócić.

 

Razem z zespołem wybrał z listy dobrych firm z poprzednich badań 60 dużych korporacji, a następnie zawęził ją do jedenastu, które spełniały ścisłe kryteria wzrostu i upadku. Na liście znalazły się: Great Atlantic and Pacific Tea Company (A&P), Addressograph, Ames Department Stores, Bank of America, Circuit City, Hewlett-Packard, Merck, Motorola, Rubbermaid, Scott Paper i Zenith. Celem było prześledzenie, co działo się w każdej z nich, zanim upadek stał się widoczny, i co firma robiła, gdy staczanie się już trwało.

 

Collins zadbał przy tym o rzetelność wniosków. Zamiast ocen formułowanych po fakcie, które łatwo ulegają efektowi pewności wstecznej, jego zespół korzystał z materiałów historycznych: artykułów, analiz, dokumentów i wystąpień publikowanych w czasie, gdy wydarzenia dopiero się rozgrywały. Każdą upadającą firmę zestawiał też w parę z podobnym przedsiębiorstwem, które w tych samych warunkach poradziło sobie lepiej. Dzięki temu mógł porównywać sukces na tle porażki, a nie badać samych przegranych.

 

Autor uczciwie zastrzega, że wskazane przez niego czynniki są jedynie skorelowane z wynikami firm. W złożonym świecie biznesu nie da się przeprowadzić rygorystycznych eksperymentów, które udowodniłyby związek przyczynowo-skutkowy. Z badania wyłączył natomiast instytucje finansowe, takie jak Fannie Mae, ponieważ książka powstawała tuż po kryzysie finansowym 2008 roku, gdy załamała się cała branża.