Kluczowa idea 1. Pułapka dwóch rozwiązań

Covey pyta, jak zwykle reagujemy na najtrudniejsze konflikty i problemy. Wylicza sześć odruchów. Jedni ruszają na wojenną ścieżkę, żeby odegrać się na wrogach. Inni grają ofiarę i czekają, aż ktoś ich uratuje. Ktoś ucieka w pozytywne myślenie tak daleko, że przestaje widzieć problem, a ktoś inny trwa stoicko, bez nadziei na poprawę. Są też tacy, którzy każdą receptę uważają za placebo, i tacy, którzy po prostu robią to, co zawsze, licząc, że jakoś się ułoży.

Autor zauważa, że spór ma zwykle dwie strony, a my odruchowo widzimy w nich dwie drużyny: własną, słuszną, i cudzą, która błądzi. Tak samo ustawiamy naprzeciw siebie partie, kraje, firmy, a nawet dzieci, moje i Twoje. Covey nazywa to myśleniem w kategoriach dwóch rozwiązań, w którym jest tylko moja droga i Twoja droga.

Źródłem impasu, przekonuje autor, zwykle nie są same racje, których bronimy, lecz nasz sposób myślenia. Kluczowe jest tu słowo paradygmat, czyli wzorzec myślenia działający jak mapa. To, co na niej widzimy, wyznacza, dokąd idziemy. Covey rysuje to jako zamknięty krąg: widzieć, robić, osiągać. Od sposobu widzenia zależą działania, a od działań wyniki, więc zmiana paradygmatu zmienia i zachowanie, i to, co z niego wynika.

Ten mechanizm tłumaczy, dlaczego spory tak łatwo się zaogniają. Strony utożsamiają się ze swoimi przekonaniami, więc atak na przekonanie odbierają jak atak na samych siebie. Kto widzi wyłącznie własną mapę, ma tylko dwa wyjścia: namówić drugą stronę do przyjęcia tej mapy albo ją do tego zmusić. Tylko tak obroni obraz samego siebie, więc to on musi wygrać, a druga strona przegrać.