Kluczowa idea 1. Jak działają nawyki?

Pomyśl o swojej porannej rutynie. Jak zaczynasz dzień? Może wstajesz z łóżka, idziesz do kuchni, sięgasz po kubek i napełniasz go wodą. Czy kiedykolwiek zastanawiasz się, co robisz dalej? Oczywiście, że nie! Dzieje się tak, ponieważ Twój mózg wykształcił nawyk, który pozwala działać automatycznie. 
  
Jak zauważa Charles Duhigg, nawyki powstają, ponieważ mózg nieustannie szuka sposobów na oszczędzanie energii i uproszczenie życia. Kiedy może, przekształca niemal każdą rutynę w nawyk, ponieważ to ogranicza wysiłek. Dlatego nawet skomplikowane czynności, które początkowo wymagają pełnej koncentracji, jak cofanie samochodu z podjazdu, z czasem stają się proste i automatyczne. Ten instynkt oszczędzania energii to ogromna zaleta, ponieważ pozwala przestać myśleć o podstawowych zachowaniach, takich jak chodzenie czy oddychanie, i skoncentrować się na ważniejszych zadaniach. 
 
W efekcie możemy mieć wrażenie, że większość decyzji podejmujemy świadomie, lecz, jak wyjaśnia Duhigg, ponad 40% naszych codziennych działań to nawyki — automatyczne przyzwyczajenia, które wykonujemy bez zastanowienia. 

 

Komentarz Lumeo  Badania Edwarda Thorndike’a z końca XIX wieku pomagają lepiej zrozumieć, jak kształtują się nawyki. W swoich eksperymentach Thorndike umieszczał głodne koty w tzw. „klatkach problemowych” z mechanizmem, który musiały aktywować, aby wyjść i zdobyć pożywienie. Na początku zwierzęta błądziły, podejmując różne przypadkowe próby. Z czasem jednak zaczynały od razu naciskać dźwignię, stopniowo skracając czas potrzebny na wydostanie się. W ten sposób, przez wielokrotne powtarzanie skutecznych działań, wykształciły nawyk automatycznego reagowania na bodźce prowadzące do nagrody.  To odkrycie, nazwane przez Thorndike’a „prawem efektu”, wykazało, że zachowania przynoszące pozytywne rezultaty — jak nagroda i ucieczka z klatki — są wzmacniane i powtarzane, aż stają się automatyczne. Charles Duhigg zauważa, że podobny mechanizm działa w ludzkim mózgu, który oszczędza energię, tworząc nawyki. Dzięki tej automatyzacji wiele codziennych czynności, takich jak poranna rutyna, odbywa się niemal bezwysiłkowo, pozwalając nam skupić uwagę na bardziej wymagających zadaniach.

 

Aby jednak nawyk stał się automatyczny, Duhigg wyjaśnia, że potrzebuje on wyraźnego początku i końca. Tylko wtedy mózg rozpozna, jaką rutynę zastosować w danej sytuacji. Każdy nawyk składa się z trzech podstawowych elementów: "wskazówki", "rutyny" i "nagrody", które pomagają mózgowi uporządkować cały proces. Duhigg nazywa to „pętlą nawyku”. 

 

• Wskazówka to wyzwalacz, który sygnalizuje rozpoczęcie nawyku i przekierowuje mózg na tryb automatyczny. Przykładem może być widok ciasteczka, który wywołuje chęć jego zjedzenia, lub dźwięk budzika.