Kluczowa idea 1. Szanuj zarówno tradycję, jak i postępowe zmiany

W pierwszej zasadzie Jordan Peterson podkreśla, że powinniśmy szanować nasze tradycyjne instytucje społeczne, jednocześnie otwierając się na rzeczywistość progresywizmu i zmian. Te dwa zjawiska nie są sprzeczne; tradycje ugruntowują nas i łączą z przeszłością, podczas gdy myślenie postępowe wzywa do odnowy i krytycznej analizy elementów społeczeństwa, które mogą być w stagnacji. 

Peterson wskazuje, że nasze tradycyjne instytucje społeczne są wynikiem długotrwałego poszukiwania rozwiązań dla złożonych problemów, które ludzkość starała się rozwiązać przez tysiąclecia. Obejmują one kwestie dotyczące strukturyzacji społeczeństwa, organizacji działań na dużą skalę, takich jak budowanie miast, oraz życia w sposób cywilizowany, unikając przemocy. Mimo że mogą wydawać się przestarzałe, pełnią one kluczową rolę w podtrzymywaniu ludzkiej cywilizacji. 

 

Komentarz Lumeo  W swojej pracy Etyka protestancka a duch kapitalizmu Max Weber przedstawia podobny pogląd na temat roli instytucji społecznych w kształtowaniu zachowań i wartości. Weber zauważa, że struktury społeczne, które kształtowały się na przestrzeni wieków, w tym instytucje religijne i gospodarcze, pełnią istotną rolę w stabilizowaniu społeczeństw. Jego analiza pokazuje, że tradycyjne wartości, takie jak pracowitość czy odpowiedzialność, miały wpływ na rozwój kapitalizmu, ukazując ich znaczenie w postępie społecznym. Weber zauważa, że oparte na tradycji instytucje stanowią swoisty fundament, który umożliwia rozwój i postęp. Jednak, jak pokazują nowsze badania, niezbędna jest ich adaptacja do zmieniających się warunków.

 

Wszystkie tradycje mają tendencję do przekształcania się w dogmaty – sztywne przywiązanie do starych idei, nawet gdy stają się one przestarzałe. Z czasem, jak zauważa Peterson, dogmaty poddawane są krytyce przez progresywnych myślicieli, którzy wskazują na wady istniejącego status quo i wprowadzają niezbędne zmiany. Dzięki temu twórcze podejście przeciwdziała ostatecznemu upadkowi tradycyjnych idei i stylów życia.

Peterson argumentuje, że ponieważ tradycja i zmiana, konserwatyzm i progresywizm współdziałają, aby zachować równowagę w społeczeństwie oraz umożliwić jego rozwój, powinniśmy szanować obie te siły. Ich brak może prowadzić do ekstremizmu.

 

• Z jednej strony, konserwatyzm, niezdolny do dostosowania się do zmieniających się realiów, może popaść w stagnację i korupcję. Przykładem mogą być purytańscy fundamentaliści, których wpływ osłabł, ponieważ nie potrafili się rozwijać.

 

• Z drugiej strony, myśl oświeceniowa może prowadzić do totalitarnych ideologii. Przykładem są idee marksistowskie, które, choć pierwotnie oświeceniowe i postępowe, przyczyniły się do powstania reżimów takich jak Związek Radziecki.