Kluczowa idea 1. Mózg, który można wytrenować

Pierwsza zmiana, która musi się dokonać w naszej głowie, dotyczy samego myślenia o mózgu. Nie jest on, jak długo sądzono, sztywnym narządem o stałych możliwościach. Mózg się zmienia. Kwik przypomina, że przez całe życie kształtujemy go swoimi myślami i działaniami — każdą decyzją wzmacniamy jedne połączenia neuronalne, a inne pozwalamy obumrzeć. To zjawisko, znane jako neuroplastyczność, oznacza tyle, że umiejętności poznawcze nie są nam raz przydzielone. Można je rozwijać tak samo jak siłę czy wytrzymałość, pod warunkiem, że wiemy, jak trenować.

 

Kwik zwraca też uwagę na coś, co większości z nas umyka: stan mózgu jest ściśle związany ze stanem ciała. Powiedzenie o „przeczuciu z trzewi” nie jest tylko metaforą. Między jelitami a mózgiem istnieje realne połączenie biologiczne, a to, co jemy, wpływa nie tylko na samopoczucie, ale i na zdolność do koncentracji, zapamiętywania i podejmowania decyzji. Punkt wyjścia do pracy z mózgiem jest więc dużo bardziej fizyczny, niż mogłoby się wydawać.

 

Komentarz Lumeo  W 2000 roku zespół Eleanor Maguire z University College London zbadał rezonansem magnetycznym mózgi londyńskich taksówkarzy. Żeby otrzymać licencję, muszą zdać wymagający egzamin „The Knowledge” — wkuć z pamięci ponad 25 tysięcy ulic Londynu i tysiące tras między nimi. Skany pokazały, że ich tylny hipokamp, czyli rejon mózgu odpowiedzialny za pamięć przestrzenną, był wyraźnie większy niż u grupy kontrolnej. Im dłużej taksówkarz pracował w zawodzie, tym mocniejsza była zmiana. Trening nie tylko ćwiczył ich pamięć — fizycznie przebudowywał strukturę ich mózgu.

 

 

Jak nauczyć się uczyć

 

Kwik zaznacza, że nasza zdolność do skupienia ma swoje naturalne granice. Większość ludzi traci ostrość koncentracji już po 10–40 minutach intensywnej pracy umysłowej. Dlatego zaleca technikę Pomodoro, opracowaną przez Francesca Cirillo: 25 minut pełnego skupienia, 5 minut przerwy, kolejny cykl. Takie powtarzanie z przerwami wzmacnia zapamiętywanie dzięki efektowi pierwszeństwa i świeżości — najlepiej pamiętamy to, co działo się na początku i na końcu sesji.

 

Sam proces uczenia się Kwik ujmuje w akronim FASTER. Każda litera to osobny krok, który sprawia, że nauka przestaje być biernym odbieraniem informacji, a staje się aktywnym tworzeniem śladu pamięciowego:

 

• Forget — zapomnij. Odłóż na bok rozpraszacze, ograniczające przekonania i to, co — jak ci się wydaje — już wiesz na dany temat. Świeży umysł chłonie więcej.

 

• Act — działaj. Ucz się aktywnie: rób notatki, testuj się, dyskutuj o materiale, wykonuj ćwiczenia. Bierne czytanie zostawia jedynie powierzchowne ślady.

 

• State — stan. Świadomie ustaw ciało i emocje. Wyprostowana postawa, oddech, nastawienie na ciekawość i radość z nauki zwiększają efektywność przyswajania.