Kluczowa idea 1. Poznaj siebie, zaczynając od wartości

Od dziecka uczysz się dopasowywać do oczekiwań innych. Shetty zauważa, że gdy rodzice byli cieplejsi po Twoich dobrych ocenach, nieświadomie połączyłeś jedno z drugim: dobre stopnie znaczą więcej miłości, a więcej miłości znaczy szczęście. Z setek takich drobnych doświadczeń wyrósł cichy wniosek, że Twoje szczęście zależy od tego, co inni o Tobie myślą.

 

Z czasem stworzyłeś wiele osobowości i dopasowujesz je do sytuacji. Inny jesteś w pracy, inny w roli troskliwego rodzica, a jeszcze inny w towarzystwie znajomych. Każda z tych masek służy temu, by zadowolić otoczenie. Problem w tym, że ciągłe zabieganie o cudzą aprobatę odwraca Twoją uwagę od pytań najważniejszych: co właściwie czujesz, czego potrzebujesz i co naprawdę Cię uszczęśliwia. W efekcie wielu z nas nie potrafi na nie odpowiedzieć.

 

Lekarstwem są wartości. Shetty tłumaczy, że to podstawowe przekonania, według których chcesz żyć i które kształtują Twój sposób myślenia, barwią to, jak postrzegasz świat, oraz kierują Twoimi decyzjami. Kiedy działasz w zgodzie z nimi, Twoje doświadczenia nabierają sensu, a poczucie sensu jest wprost powiązane z poczuciem satysfakcji. Im wyraźniej znasz swoje wartości, tym bardziej Twoje życie wydaje Ci się znaczące.

 

Działa to też w drugą stronę. Gdy gonisz za cudzymi wyobrażeniami szczęścia, gromadzisz wartości, których świadomie nie wybrałeś. Takie niejasne wartości rozstrajają umysł, bo skoro to, co robisz, nie wydaje Ci się ważne, łatwiej o rozproszenie i poczucie, że ktoś ciągnie Cię w kilku kierunkach naraz. Rozbiegany umysł skłania się z kolei ku temu, co negatywne, jak porównania, narzekanie i lęki, a to jeszcze pogłębia niezadowolenie. Tak zamyka się błędne koło, w którym zamęt coraz bardziej oddala Cię od tego, co dla Ciebie istotne.

 

Komentarz Lumeo  Mechanizm, w którym dziecko zaczyna wiązać miłość ze spełnianiem cudzych oczekiwań, opisał amerykański psycholog Carl Rogers, twórca psychologii humanistycznej. Nazwał go warunkową akceptacją – rodzic okazuje ciepło, gdy dziecko zachowuje się „jak należy”, więc dziecko uczy się, że na uznanie trzeba zasłużyć. Z czasem przyswaja cudze kryteria jako własne i powstają tak zwane warunki wartości, czyli ciche przekonanie „jestem coś wart, o ile spełniam określone oczekiwania”. Rogers wykazał, że im bardziej obraz siebie rozjeżdża się z tym, co człowiek naprawdę czuje i czego chce, tym silniejszy staje się wewnętrzny niepokój. Spokój wraca dopiero wtedy, gdy przestajemy filtrować siebie przez cudze oczekiwania i odzyskujemy kontakt z własnym doświadczeniem.

 

 

Gra umysłu z mediami

 

Shetty radzi, byś przerwał ten cykl, świadomie nazywając swoje wartości. Proponuje do tego proste ćwiczenie, które nazywa grą umysłu z mediami (Media Mind Game):