Kluczowa idea 1. Twoje nawyki tworzą twoje „ja"

Kiedy słyszysz słowo „nawyk”, myślisz pewnie o porannej kawie, obgryzaniu paznokci albo sięganiu po telefon zaraz po przebudzeniu. Dispenza każe spojrzeć na to pojęcie znacznie szerzej. Nawyki to wszystkie myśli, emocje i zachowania, które powtarzasz na tyle często, że zaczynają działać automatycznie. Twój sposób reagowania na krytykę, codzienny niepokój czy wewnętrzny komentarz „znowu mi się nie uda” również są nawykami, tyle że rozgrywają się w środku.

 

Jak wyjaśnia autor, taki nawyk nie pojawia się z dnia na dzień. Najpierw uczysz się czegoś świadomie, potem robisz to wielokrotnie, aż w końcu wykonujesz bez udziału woli. W ten sposób powtarzana myśl czy emocja przestaje być wyborem i staje się częścią tego, kim jesteś. Właśnie dlatego, zdaniem Dispenzy, zmiana życia zaczyna się od zmiany nawyków, także tych ukrytych, których zwykle nawykami nie nazywamy.

 

Komentarz Lumeo  Najbardziej praktyczny opis działania pojedynczego nawyku przedstawił Charles Duhigg w książce Siła nawyku. Każdy nawyk opiera się na pętli złożonej z trzech elementów. Najpierw pojawia się wskazówka, czyli wyzwalacz: pora dnia, miejsce, emocja albo konkretna sytuacja. Potem następuje rutyna, czyli samo zachowanie. Na końcu przychodzi nagroda, która mówi mózgowi, że warto tę pętlę zapamiętać i powtarzać w przyszłości.   Z tego modelu płynie bardzo konkretny wniosek. Nawyku zwykle nie zmienia się przez samo „muszę przestać”, bo wyzwalacz i potrzeba nagrody nadal zostają. Trzeba najpierw rozpoznać, co uruchamia nawyk i jaką korzyść on daje, a potem podmienić samo zachowanie. Jeśli po ciężkim dniu automatycznie sięgasz po słodycze, nagrodą może nie być sam cukier, lecz chwila ulgi i oderwania od napięcia. Wtedy nie wystarczy obiecać sobie, że już tego nie zrobisz. Lepiej przygotować inną rutynę na ten sam moment: zrobić herbatę, wyjść na krótki spacer albo przez kilka minut odpocząć bez telefonu. Nawyku nie usuwa się więc przez walkę z pokusą w ostatniej sekundzie. Najłatwiej zmienić go wcześniej, gdy świadomie zaplanujesz nową reakcję na ten sam wyzwalacz.

 

Sercem tego mechanizmu jest pętla łącząca myśli i uczucia, którą autor nazywa stanem bycia. Myśli rodzą się w umyśle, uczucia w ciele, lecz nieustannie podsyłają sobie nawzajem sygnały. Jakaś myśl wywołuje określone uczucie, a gdy później znów poczujesz to samo, wraca ta sama myśl. Tak domyka się koło, w którym myśl napędza emocję, a emocja napędza myśl.

 

Ta wymiana nie jest tylko grą wyobraźni. Ma swój konkretny, chemiczny przebieg, który Dispenza rozkłada na trzy ogniwa zamieniające myśl w fizyczne odczucie:

 

• Neuroprzekaźniki. Przenoszą sygnały między neuronami, gdy tylko pojawia się myśl.

 

• Neuropeptydy. Łączą mózg z resztą ciała, każąc gruczołom wydzielać odpowiednie hormony.