Kluczowa idea 1. Ada Lovelace wymyśla komputer sto lat przed jego powstaniem

Isaacson otwiera opowieść o erze cyfrowej nie w kalifornijskim garażu, lecz w londyńskim salonie z czerwca 1833 roku. Charles Babbage, wiktoriański matematyk i gwiazda ówczesnych salonów, demonstrował gościom maszynę różnicową, czyli mechaniczny kalkulator napędzany korbą. Wśród nich była siedemnastoletnia Ada Byron, córka poety lorda Byrona. Jako jedna z niewielu osób na sali zrozumiała, jak maszyna działa, i dostrzegła w niej piękno.

 

Ta wrażliwość wzięła się ze zderzenia dwóch żywiołów w domu Ady. Ojciec był luddystą i bronił w Izbie Lordów robotników niszczących maszyny tkackie, które odbierały im pracę. Matka, zapalona matematyczka, kazała córce od czwartego roku życia ćwiczyć rachunki, żeby wykorzenić z niej poetyckie skłonności ojca. Kuracja, jak pokazuje Isaacson, przyniosła odwrotny skutek. Matematyka nie wyparła poezji, tylko zrosła się z nią w coś, co Ada nazwała poetycką nauką.

 

Babbage zabrał się wkrótce potem do maszyny analitycznej, nigdy niezbudowanego urządzenia programowalnego do rozmaitych zadań. Polecenia miała odbierać z kart perforowanych, czyli kartoników z dziurkami, którymi sterowano krosnami żakardowymi, żeby tkały zadany wzór. Ada zobaczyła w tym, jak opowiada autor, wspólny język instrukcji. Te same karty mogą kazać krosnu utkać gobelin, a maszynie liczącej wykonać ciąg operacji.

 

Komentarz Lumeo  „Poetycką naukę” Ady współczesne badania nad innowacją traktują nie jako ciekawostkę z epoki, lecz jako regułę. David Epstein w książce Sięgaj jak najdalej pokazuje, że w dziedzinach złożonych i nieprzewidywalnych wygrywają ludzie o szerokich, pozornie niepraktycznych zainteresowaniach, bo przełomy rodzą się z przenoszenia wzorców między odległymi obszarami — dokładnie tak, jak wzór tkacki z krosna żakardowego trafił do maszyny liczącej.   Najmocniejszy dowód, jaki Epstein przywołuje, pochodzi z badania Roberta i Michele Root-Bernsteinów, którzy porównali życiorysy noblistów z karierami przeciętnych naukowców. Laureaci Nobla okazali się dwadzieścia dwa razy bardziej skłonni występować na scenie jako aktorzy, tancerze czy iluzjoniści i dwanaście razy częściej pisali wiersze lub opowiadania. Sami zresztą nie traktowali tych zajęć jako odpoczynku od nauki, lecz jako jej paliwo — świadomie szukali połączeń między sztuką a własnym laboratorium, uznając je za metodę pracy, nie rozrywkę.

 

Cztery intuicje z Uwag

 

W 1843 roku Ada ogłosiła obszerne Uwagi do artykułu pewnego włoskiego inżyniera o maszynie analitycznej. Podpisała je samymi inicjałami, bo kobietom nie wypadało wtedy publikować w pismach naukowych. Isaacson wyławia z nich cztery myśli, na których sto lat później stanęła informatyka: