Kluczowa idea 1. Atuty charakteru znaczą więcej niż wrodzony talent

Łatwo założyć, że wybitni ludzie od dziecka wyprzedzali rówieśników. Grant przywołuje przełomowe badanie, które to sprawdziło. Psycholodzy rozmawiali łącznie ze 120 osobami, czyli z rzeźbiarzami wyróżnionymi nagrodą Guggenheima, z pianistami koncertowymi, wybitnymi matematykami, autorami przełomów w neurologii, pływakami olimpijskimi i światowej klasy tenisistami, a także z ich rodzicami, nauczycielami i trenerami. Cudownych dzieci była wśród nich zaledwie garstka.

 

Wrażenie wrodzonego daru ma prostsze wyjaśnienie. Badania na tysiącach uczniów pokazują, że opanowanie nowej koncepcji z matematyki, nauk ścisłych czy języka obcego wymaga zwykle siedmiu, ośmiu sesji ćwiczeń. Ci, którym wystarczyło mniej, nie uczyli się szybciej, tylko wiedzieli więcej na starcie albo byli bardziej zmotywowani. Za pozornym talentem, podkreśla Grant, często stoją warunki i motywacja.

 

Komentarz Lumeo  Jak łatwo pomylić przewagę na starcie z talentem, widać w każdej klasie szkolnej. Do jednego rocznika trafiają dzieci urodzone w ciągu dwunastu miesięcy, więc najstarsze są na starcie mniej więcej o jedną piątą starsze od najmłodszych. Ekonomistki Kelly Bedard i Elizabeth Dhuey porównały wyniki testów uczniów w krajach OECD. Najmłodsi w roczniku wypadali w czwartej klasie o 4–12 centyli (miejsc w stuosobowym rankingu) gorzej od najstarszych, a w ósmej wciąż o 2–9 centyli. Różnica z wiekiem maleje, ale nie znika.   Czasem niedojrzałość bierze się nawet za zaburzenie. Zespół Anupama Jeny porównał dzieci ze stanów USA, w których do szkoły idzie się według daty granicznej 1 września. Urodzeni w sierpniu, czyli najmłodsi w klasie, dostawali diagnozę ADHD o około jedną trzecią częściej niż urodzeni we wrześniu, czyli najstarsi. W stanach bez takiej daty granicznej wyraźnej różnicy nie było. Zanim uznasz dziecko za mniej zdolne od rówieśników, sprawdź więc, czy nie jest po prostu najmłodsze w klasie.

 

O przyszłości więcej mówi coś innego. Grant opisuje eksperyment, który uruchomił stan Tennessee, przydzielając uczniów i nauczycieli do klas losowo. Ekonomista Raj Chetty przeanalizował te dane i odkrył, że zarobki człowieka w wieku 25 lat dało się przewidzieć na podstawie tego, kto uczył go w zerówce. Uczniowie bardziej doświadczonych nauczycieli zarabiali jako dorośli znacząco więcej.

 

Co przetrwało z zerówki, pokazały oceny wystawiane tym dzieciom później przez nauczycieli klas czwartych i ósmych. Dotyczyły czterech umiejętności, które Grant nazywa atutami charakteru:

 

• Proaktywność. Pytania zadawane z własnej inicjatywy, zgłaszanie się i szukanie wiedzy poza zajęciami.

 

• Kompetencje społeczne. Dogadywanie się z innymi i współpraca.

 

• Samodyscyplina. Skupienie i opieranie się pokusie zakłócania lekcji.