Kluczowa idea 1. Pogoń za szczęściem sama je oddala

W przerwie tego samego seminarium Burkeman rozmawiał z Helen, emerytowaną nauczycielką z San Antonio. Brak pieniędzy zmuszał ją do powrotu do pracy i liczyła, że „Get Motivated!” doda jej zapału. Przyznała, że niełatwo przez cały czas zachowywać pogodę ducha, ale zaraz pogroziła sobie palcem i zganiła się za takie myśli. W tym geście widać pułapkę, o której jest ta książka. Kiedy złe myśli biorą górę, nieudana próba myślenia pozytywnego może sama stać się powodem do samokrytyki i wtedy nakręca się błędne koło.

Autor przywołuje tu Barbarę Ehrenreich, krytyczkę społeczną, która szuka korzeni tej mentalności w dziewiętnastowiecznym amerykańskim ruchu Nowej Myśli. Ruch powstał z buntu przeciw kalwinizmowi, lecz sam wprowadził surowy osąd. Obowiązkiem stało się pozytywne myślenie, a negatywne myśli spotykało potępienie. Według Ehrenreich miało to swoją cenę także na dużą skalę, bo do kryzysu finansowego z końca lat dwutysięcznych przyczyniła się kultura biznesu, w której nie wypadało nawet rozważać porażki.

A przecież, jak zauważa Burkeman, choć szczęście stało się naszą obsesją, osiągać je umiemy wyjątkowo słabo. Gospodarka rośnie, wybór towarów się powiększa, a szczęścia zbiorowego niewiele od tego przybywa. Poradniki też tego nie zmieniają, a niektórzy ich wydawcy mówią między sobą o regule osiemnastu miesięcy. Kto najpewniej kupi kolejny poradnik? Ten, kto kupił poprzedni najwyżej półtora roku temu.

Biały niedźwiedź

Dlaczego wysiłek tak często działa na opak? Odpowiedź Burkeman znajduje u psychologa z Harvardu Daniela Wegnera, w jego teorii procesów ironicznych. Według niej myśl, którą próbujesz stłumić, tylko się przez to wzmacnia. Spróbuj przez chwilę nie myśleć o białym niedźwiedziu, a sam zobaczysz, co pojawi się w Twojej głowie.