Teoria wszystkiego, czyli krótka historia wszechświata
35 minTeoria wszystkiego, czyli krótka historia wszechświata - streszczenie książki
Teoria wszystkiego, czyli krótka historia wszechświata autorstwa Stephena Hawkinga to cykl wykładów, w których jeden z najważniejszych fizyków XX wieku prowadzi czytelnika przez dzieje wszechświata: od nieruchomej Ziemi Ptolemeusza, przez rozszerzanie się przestrzeni i czarne dziury, aż po pytanie, czy fizykę da się kiedykolwiek domknąć jedną teorią. Główna teza jest prosta i mocna: pytania o początek świata, kierunek czasu i ostateczne wyjaśnienie wszystkiego przestały należeć do teologii i stały się pytaniami, na które odpowiada się teleskopem i rachunkiem. Warto po tę książkę sięgnąć nie tylko dla katalogu faktów o kosmosie, ale przede wszystkim po to, by zobaczyć na żywo, jak uczony obchodzi się z niewiedzą i z własną pomyłką.
Więcej informacji o książce
Hawking pokazuje, że nauka o wszechświecie rozwija się przez kolejne granice teorii, a nie przez gotowe odpowiedzi. Odkrycie Hubble'a, że galaktyki uciekają tym szybciej, im dalej leżą, zamieniło pytanie o początek w pytanie mierzalne. Cofnięcie tego rozszerzania prowadzi jednak do osobliwości, czyli do stanu, w którym ogólna teoria względności przestaje cokolwiek mówić – dlatego autor podkreśla, że wielki wybuch nie jest wyjaśnieniem, tylko kresem rachunku. Ten sam mechanizm powtarza się przy gwiazdach: o ich końcu rozstrzyga masa, a po przekroczeniu granicy Chandrasekhara zapadania nie zatrzymuje już nic i powstaje czarna dziura, otoczona horyzontem zdarzeń, zza którego nie wraca żaden sygnał.
Dwa razy w tej książce klasyczny obraz świata przełamuje mechanika kwantowa. Najpierw okazuje się, że czarne dziury wcale nie są czarne, bo przy horyzoncie rodzi się promieniowanie, a dziura powoli traci masę. Potem ten sam trop prowadzi do warunku braku brzegu, czyli do propozycji wszechświata skończonego, lecz pozbawionego krawędzi, na której trzeba by zadać warunki z zewnątrz. Znajdziesz tu również wyjaśnienie, dlaczego czas biegnie tylko w jedną stronę, mimo że równania tego nie rozstrzygają, opowieść o inflacji, która wygładziła pierwsze chwile kosmosu, zakład o czarną dziurę w układzie Łabędź X-1, a na koniec trzeźwy rachunek tego, ile naprawdę zostało do teorii wszystkiego – wraz z warunkiem, że taka teoria musi z czasem stać się zrozumiała dla każdego.
Kto powinien przeczytać książkę Teoria wszystkiego, czyli krótka historia wszechświata?
To lektura dla każdego, kto chce zrozumieć współczesny obraz wszechświata bez żadnego przygotowania matematycznego – wykłady prowadzone są słowami, nie wzorami. Skorzystają z niej osoby stawiające pierwsze kroki w czytaniu popularnonaukowym, czytelnicy Krótkiej historii czasu szukający krótszego i bardziej uporządkowanego ujęcia tych samych tematów, a także wszyscy, których interesuje nie tylko wynik nauki, lecz sposób, w jaki nauka pracuje z własnymi granicami i błędami.
Stephen Hawking - o autorze
Stephen Hawking (1942–2018) był brytyjskim fizykiem teoretycznym i kosmologiem, jednym z najsłynniejszych uczonych naszych czasów. Przez ponad trzy dekady piastował na Uniwersytecie w Cambridge katedrę Lucasa, którą przed nim zajmował m.in. Isaac Newton. Zasłynął pracami nad czarnymi dziurami i osobliwościami, a jego bestseller Krótka historia czasu sprzedał się w milionach egzemplarzy. Napisał także m.in. Wszechświat w skorupce orzecha, Wielki projekt oraz Krótkie odpowiedzi na wielkie pytania.
Czytaj więcej o autorze
W wieku 21 lat Hawking usłyszał diagnozę stwardnienia zanikowego bocznego (ALS) i przewidywania, że zostały mu zaledwie dwa lata życia. Wbrew rokowaniom żył i pracował jeszcze ponad pół wieku, mimo postępującego paraliżu, a w ostatnich dekadach porozumiewał się ze światem za pomocą syntezatora mowy sterowanego ruchem policzka. Jego historia stała się symbolem determinacji i triumfu ludzkiego umysłu nad ograniczeniami ciała.
Największym osiągnięciem naukowym Hawkinga było wykazanie, że czarne dziury nie są całkowicie czarne, lecz emitują słabe promieniowanie – zjawisko nazwane na jego cześć promieniowaniem Hawkinga. Wspólnie z Rogerem Penrose'em udowodnił też matematycznie, że zgodnie z ogólną teorią względności Wszechświat musiał zacząć się od osobliwości. Za swoją pracę otrzymał liczne wyróżnienia i był członkiem Royal Society oraz amerykańskiej Narodowej Akademii Nauk.
Poza nauką Hawking stał się ikoną kultury popularnej – gościł m.in. w Star Treku i Simpsonach, a jego życiu poświęcono nagrodzony Oscarem film Teoria wszystkiego. Do końca życia niestrudzenie popularyzował naukę, przekonując, że zrozumienie praw rządzących Wszechświatem powinno być dostępne dla każdego człowieka.
