Kluczowa idea 1. Ewolucja świadomości i siedem paradygmatów organizacyjnych

Wyobraź sobie wszystkie organizacje, które kiedykolwiek istniały, ułożone na jednej osi czasu. Od pierwszych grup zbieraczy sprzed pięćdziesięciu tysięcy lat, przez średniowieczne klasztory, po dzisiejsze startupy. Trudno uwierzyć, że łączy je jakikolwiek wspólny wzorzec. A jednak Laloux twierdzi, że wszystkie odzwierciedlają etapy rozwoju ludzkiej świadomości i że stoimy właśnie u progu kolejnego.

 

Książka stawia jedną zasadniczą tezę. Nasze modele organizacyjne zawsze były lustrem ludzkiej świadomości i odzwierciedlały to, jak myśleliśmy o sobie i świecie, czego potrzebowaliśmy oraz jak rozumieliśmy współpracę. Im bardziej rozwinięty psychologicznie i poznawczo stawał się człowiek, tym bardziej złożone formy organizacji potrafił tworzyć. Każdy nowy paradygmat, pisze Laloux, ma swój punkt optymalnego dopasowania i wnosi przełomy pozwalające koordynować działania na większą skalę. Każdy ma jednak również własne ograniczenia, a żaden nie jest po prostu „lepszy” od poprzedniego.

 

Komentarz Lumeo  Spostrzeżenie, że forma organizacji jest lustrem naszych przekonań o ludziach, rozwinął na długo przed Lalouxem teoretyk zarządzania Douglas McGregor. W książce The Human Side of Enterprise opisał dwa przeciwstawne założenia, które nazwał teorią X i teorią Y. Menedżer wyznający teorię X zakłada, że ludzie są z natury leniwi i unikają odpowiedzialności, więc otacza ich kontrolą, nadzorem i karami. Menedżer z teorią Y wierzy, że praca bywa dla człowieka równie naturalna jak odpoczynek, więc stawia na swobodę i zaufanie. McGregor zauważył przy tym, że oba założenia mają skłonność do samospełniania się — gdy traktuje się ludzi jak nieodpowiedzialnych, szybko właśnie tacy się stają.

 

Aby uporządkować tę ewolucję, autor używa systemu kolorów. Każdy kolor odpowiada jednemu paradygmatowi świadomości i wynikającej z niego formie organizacyjnej. Siedem kolejnych etapów pokazuje, jak ludzkie sposoby współpracy rozwijały się od najwcześniejszych grup zbieraczy do dzisiejszych firm. Każdy etap wnosił coś nowego, a zarazem pozostawiał coś do rozwiązania dla następnego.

 

• Reaktywna podczerwień. Najwcześniejsza forma życia społecznego, datowana na sto do pięćdziesięciu tysięcy lat wstecz. Ludzie żyli w małych grupach spokrewnionych osób, utrzymując się ze zbieractwa. Nie istniało jeszcze wyraźne poczucie odrębnego „ja”. Człowiek czuł się częścią większej, niepodzielonej całości, a samo pojęcie „organizacji” nie miało jeszcze sensu.

 

• Magiczna magenta. Około piętnastu tysięcy lat temu plemiona zaczęły rosnąć do kilkuset osób, a wraz z nimi pojawiły się zalążki władzy i hierarchii. Nadal jednak brakowało wyraźnego podziału pracy ani formalnej organizacji. Świat tłumaczono w dużej mierze przez duchy i magię.