Kluczowa idea 1. Czym jest poczucie własnej wartości i dlaczego decyduje o Twoim życiu

Wyobraź sobie dwie osoby, które dostają w pracy to samo ambitne zadanie. Pierwsza myśli „dam radę się tego nauczyć” i od razu bierze się do działania. Druga z góry zakłada, że sobie nie poradzi, więc albo odwleka start, albo wykonuje zadanie po łebkach. Różni je nie talent ani wiedza, lecz to, jak postrzegają same siebie. Właśnie tę wewnętrzną postawę Branden nazywa poczuciem własnej wartości i czyni z niej punkt wyjścia całej książki.

 

Definiuje je jako trwałą skłonność do tego, by czuć się zdolnym do radzenia sobie z wyzwaniami życia i godnym szczęścia. Na zdrową samoocenę składają się przy tym dwa nierozłączne elementy:

 

• Poczucie własnej skuteczności. To zaufanie do własnego umysłu i osądu, dające pewność, że potrafisz sprostać podstawowym wyzwaniom: zarobić na życie, budować relacje i podnieść się po trudnościach. Nawet jeśli brakuje Ci jakiejś umiejętności, wierzysz, że jesteś w stanie się jej nauczyć.

 

• Szacunek do siebie. To przekonanie, że jesteś z natury wartościowy i zasługujesz na szczęście. Dlatego traktujesz siebie dobrze i oczekujesz podobnego szacunku od innych.

 

Oba elementy są niezbędne. Jak zauważa Branden, bez wiary we własne możliwości albo bez poczucia własnej wartości nie da się mówić o zdrowej samoocenie. Co ważne, nie jest ona czymś, co zdobywa się raz na zawsze. Wynika z całego wzorca naszych wyborów, a nie z pojedynczej decyzji, więc pracujemy nad nią przez całe życie.

 

Komentarz Lumeo  Termin „poczucie własnej skuteczności”, po który Branden sięga, nie jest jego autorskim pojęciem — wprowadził go do psychologii Albert Bandura. U Bandury oznacza ono coś węższego niż ogólne dobre mniemanie o sobie. Chodzi o konkretne przekonanie, że poradzisz sobie z danym zadaniem, nawet jeśli nie masz jeszcze potrzebnej umiejętności, bo ufasz, że jesteś w stanie się jej nauczyć.   Dekady badań w różnych kulturach i dziedzinach potwierdziły, jak wiele od tego zależy. Ludzie o wysokim poczuciu skuteczności stawiają sobie ambitniejsze cele, dłużej wytrwają w obliczu trudności i szybciej podnoszą się po porażce, podczas gdy osoby, które w siebie zwątpiły, wycofują się już przy pierwszej przeszkodzie. Różnica między dwiema osobami z otwierającego przykładu nie leży więc w ich zdolnościach, lecz w tym, czy w ogóle uznają, że warto podjąć próbę.

 

Dlaczego to wszystko ma aż takie znaczenie? Branden podaje kilka powodów. Po pierwsze, poczucie własnej wartości wpływa na nas zawsze, czy tego chcemy, czy nie. Możesz ignorować swoją opinię o sobie, ale nie sprawisz, by przestała na Ciebie działać. Po drugie, samoocena działa jak samospełniająca się przepowiednia. Osoba, która w siebie wierzy, w obliczu przeszkody próbuje dalej i częściej osiąga sukces, co jeszcze umacnia jej wiarę. Ktoś, kto w siebie zwątpił, szybciej rezygnuje, częściej ponosi porażki i utwierdza się w przekonaniu, że niewiele potrafi.