Kluczowa idea 1. Ruch zwiększa moc mózgu

Gdy myślisz o poprawie pracy mózgu, prawdopodobnie przychodzą Ci do głowy krzyżówki, kursy językowe albo zdrowa dieta. Tymczasem jednym z najskuteczniejszych narzędzi jest coś znacznie prostszego: ruch. Medina przekonuje, że aktywność fizyczna realnie zwiększa moc mózgu, a im więcej się ruszamy, tym sprawniej myślimy.

 

Ta zależność jest wpisana w naszą biologię. Wcześni ludzie, by przetrwać, musieli pokonywać duże odległości w poszukiwaniu pożywienia i schronienia, nierzadko nawet do dwudziestu kilometrów dziennie. Nasze ciała i mózgi wciąż są przystosowane do tak wysokiego poziomu aktywności, dlatego najlepiej pracujemy w ruchu, a nie w bezruchu przy biurku czy w szkolnej ławce.

 

Jak tłumaczy autor, ruch wspiera myślenie przede wszystkim przez krew. Podczas wysiłku organizm tworzy nowe naczynia krwionośne, dzięki czemu do mózgu dociera więcej krwi bogatej w tlen. Tlen z jednej strony odżywia komórki nerwowe i pomaga im zachować sprawność, a z drugiej usuwa szkodliwe toksyny. Właśnie dlatego aktywność fizyczna wzmacnia pamięć, koncentrację i zdolność rozwiązywania problemów.

 

Korzyści są wymierne i widać je w każdym wieku. Medina wskazuje, że starsze osoby aktywne fizycznie wypadają lepiej w testach pamięci długotrwałej, myślenia abstrakcyjnego i rozwiązywania problemów niż ich rówieśnicy prowadzący siedzący tryb życia, a do tego są znacznie mniej narażone na demencję i chorobę Alzheimera. Sprawność umysłową można też odzyskać. Autor zauważa, że poprawę u osób wcześniej nieaktywnych obserwowano już po czterech miesiącach regularnych ćwiczeń.

 

Komentarz Lumeo  Mechanizm, który Medina opisuje przez krew i tlen, ma jeszcze głębszą, molekularną warstwę. Podczas wysiłku mózg uwalnia białko o nazwie BDNF (czynnik neurotroficzny pochodzenia mózgowego), które psychiatra z Harvardu John Ratey w książce Spark nazwał „nawozem dla mózgu”. BDNF działa jak odżywka dla komórek nerwowych — pobudza je do wzrostu, wzmacnia połączenia między nimi i chroni je przed obumieraniem. Co więcej, sprzyja powstawaniu zupełnie nowych neuronów w hipokampie, czyli w obszarze odpowiedzialnym za pamięć i uczenie się.   To tłumaczy, dlaczego ruch poprawia nie tylko samopoczucie, lecz także realną sprawność umysłu. Świeżo powstałe neurony potrzebują jednak bodźca, żeby przetrwać i włączyć się do sieci. Same ćwiczenia tworzą komórki, ale to nauka tuż po nich decyduje, czy zostaną one wykorzystane. Najwięcej zyskuje więc ten, kto łączy wysiłek fizyczny z umysłowym. Krótki trening przed sesją nauki czy trudnym zadaniem dosłownie przygotowuje grunt, na którym nowa wiedza łatwiej się zakorzenia.

 

Ruch pomaga również dzieciom lepiej się uczyć. Badania, które przytacza Medina, pokazują, że dzieci sprawne fizycznie:

 

• Dłużej utrzymują koncentrację.

 

• Lepiej radzą sobie w nauce i w zachowaniu w klasie.