Nexus

Harari odrzuca dwa popularne poglądy na informację: naiwny, według którego więcej danych automatycznie prowadzi do prawdy i mądrości, oraz populistyczny, dla którego prawda nie istnieje, a liczy się tylko władza. Pokazuje, jak opowieści pozwoliły współpracować milionom obcych sobie ludzi, jak dokumenty i biurokracja uporządkowały świat, którego nie umiemy opowiedzieć, i dlaczego święte księgi nie usunęły ludzkiej omylności. Prasa drukarska nie przyniosła od razu nauki – jednym z bestsellerów epoki był podręcznik tropienia czarownic. Rewolucję naukową uruchomiły dopiero instytucje, które przyznały się do niewiedzy i nagradzały wykazywanie błędów. Z tej samej perspektywy autor opisuje demokrację i totalitaryzm jako dwa odmienne sposoby przepływu informacji.

Druga część książki dotyczy komputera – pierwszego członka sieci, który nie jest człowiekiem, a mimo to sam podejmuje decyzje i tworzy nowe idee. Harari pokazuje to na algorytmach Facebooka podsycających przemoc w Mjanmie, na irańskim systemie rozpoznawania twarzy tropiącym kobiety bez chusty i na „dyktaturze lajków” w mediach społecznościowych. Tłumaczy problem zgodności celów, powstawanie rzeczywistości interkomputerowych i to, jak AI dziedziczy uprzedzenia zapisane w danych. Proponuje cztery zasady ochrony demokracji w epoce algorytmów, prawo do wyjaśnienia i zakaz podrabianych ludzi, a na koniec ostrzega przed pokusą, jaką sztuczna inteligencja stanowi dla dyktatorów, oraz przed krzemową kurtyną, która może podzielić świat.

Kto powinien przeczytać książkę Nexus?

Po Nexus warto sięgnąć, jeśli chcesz zrozumieć sztuczną inteligencję nie jako kolejny gadżet, lecz jako nowy rozdział w dziejach ludzkich sieci informacyjnych. To lektura dla osób zainteresowanych historią, polityką, technologią i przyszłością demokracji, dla menedżerów, projektantów i urzędników pracujących z danymi i algorytmami, dla dziennikarzy i nauczycieli, a także dla każdego, kto chce świadomiej patrzeć na to, co codziennie podsuwa mu ekran telefonu. Szczególnie skorzystają czytelnicy Sapiens, Homo Deus i 21 lekcji na XXI wiek.

Harari uzyskał doktorat z historii na Uniwersytecie Oksfordzkim, a jego wczesne prace dotyczyły historii wojskowości i średniowiecza. Prawdziwy przełom przyniósł Sapiens, wydany w 2011 roku, który z akademickiego wykładu o dziejach człowieka wyrósł na globalny fenomen wydawniczy, chwalony m.in. przez Baracka Obamę, Billa Gatesa i Marka Zuckerberga.

Kolejne książki ugruntowały jego pozycję jednego z najważniejszych myślicieli naszych czasów, komentującego rewolucję technologiczną, sztuczną inteligencję i przyszłość demokracji. W 2024 roku ukazał się Nexus, obszerna opowieść o sieciach informacyjnych od epoki kamienia po sztuczną inteligencję. Harari wystąpił też na wielu prestiżowych scenach, w tym na konferencjach TED i Światowym Forum Ekonomicznym w Davos.

Wraz z mężem Itzikiem Yahavem założył Sapienship – firmę o profilu edukacyjnym i społecznym, skupioną na najważniejszych wyzwaniach ludzkości. Prywatnie Harari od lat praktykuje medytację Vipassana, której poświęca dwie godziny dziennie i którą uważa za nieodzowne narzędzie swojej pracy nad koncentracją i jasnością umysłu.