Dlaczego zebry nie mają wrzodów
33 minDlaczego zebry nie mają wrzodów - streszczenie książki
Dlaczego zebry nie mają wrzodów autorstwa Roberta M. Sapolsky'ego to klasyczny przewodnik po stresie i chorobach z nim związanych. Neurobiolog i prymatolog ze Stanforda wychodzi od prostego pytania: skoro zebra i człowiek mają tę samą reakcję stresową, dlaczego zebry nie chorują od stresu, a ludzie tak? Odpowiedź brzmi, że mechanizm stworzony do krótkich kryzysów, takich jak ucieczka przed lwem, człowiek potrafi włączać samą myślą, przez całe miesiące. Sapolsky z humorem i naukową ostrożnością pokazuje, ile to kosztuje ciało i umysł, a także od czego zależy, czy stres nas rozchoruje.
Więcej informacji o książce
Autor wyjaśnia, jak działają dwa tory reakcji stresowej, adrenalina i glikokortykoidy, i dlaczego Hans Selye mylił się, sądząc, że chorujemy, bo kończą się hormony stresu. Następnie po kolei omawia rachunek, który płacą poszczególne układy: serce i naczynia, przemiana materii, trawienie, wzrost, rozmnażanie, odporność, sen i pamięć. Pokazuje, dlaczego krótki stres wyostrza umysł, a długi uszkadza hipokamp, oraz jak stres łączy się z depresją, lękiem i uzależnieniem.
Druga część książki dotyczy tego, dlaczego jedni chorują od stresu, a inni nie. Sapolsky opisuje czynniki psychologiczne, które łagodzą reakcję stresową – ujście dla frustracji, wsparcie, przewidywalność i poczucie kontroli – a także rolę osobowości i miejsca w hierarchii społecznej. Przywołuje swoje wieloletnie obserwacje pawianów w Afryce, londyńskie badania Whitehall i szczurów w laboratorium, a na koniec pokazuje, że strategie radzenia sobie ze stresem działają tylko wtedy, gdy są dobrane do sytuacji.
Kto powinien przeczytać książkę Dlaczego zebry nie mają wrzodów?
Po tę książkę warto sięgnąć, jeśli chcesz zrozumieć, co naprawdę dzieje się w Twoim ciele, gdy się stresujesz, i dlaczego przewlekły stres szkodzi zdrowiu. To lektura dla osób żyjących w ciągłym napięciu, dla menedżerów, lekarzy, psychologów, nauczycieli i studentów nauk o zdrowiu, a także dla każdego, kto szuka rzetelnej wiedzy zamiast prostych porad. Szczególnie skorzystają czytelnicy zainteresowani psychologią, biologią człowieka i profilaktyką chorób.
Robert M. Sapolsky - o autorze
Robert M. Sapolsky (ur. 1957 w Nowym Jorku) to amerykański neurobiolog, neuroendokrynolog i prymatolog, profesor biologii, neurologii i neurochirurgii na Uniwersytecie Stanforda. Od lat bada, jak stres i hormony stresu wpływają na mózg i zdrowie. Jest autorem cenionych książek popularnonaukowych, w tym Dlaczego zebry nie mają wrzodów, Zachowuj się, Zdeterminowany, Kłopot z testosteronem i Małpie amory.
Czytaj więcej o autorze
Ukończył antropologię biologiczną na Uniwersytecie Harvarda, a doktorat z neuroendokrynologii obronił na Uniwersytecie Rockefellera, w laboratorium Bruce'a McEwena. Zaraz po studiach wyjechał do Kenii, aby obserwować dzikie pawiany, i przez ponad dwadzieścia lat wracał tam co roku do tej samej grupy zwierząt. Badał, co wywołuje u nich stres i jak pozycja w stadzie oraz osobowość wpływają na choroby.
W 1987 roku otrzymał stypendium Fundacji MacArthurów, nazywane nagrodą dla geniuszy. Jego wykłady ze Stanforda o biologii ludzkich zachowań, wystąpienie na konferencji TED i udział w filmie dokumentalnym National Geographic Stress: Portrait of a Killer przyniosły mu szeroką publiczność. W ostatnich latach głośno bronił tezy, że ludzkie zachowanie jest w pełni zdeterminowane przez biologię, hormony, dzieciństwo i okoliczności życia.
Sapolsky łączy pracę naukowca z talentem gawędziarza. Pisze z humorem i dystansem do siebie, a trudne zagadnienia biologii tłumaczy tak, by zrozumiał je czytelnik bez przygotowania. Jego misją jest pokazanie, że ludzkie zachowanie i zdrowie można zrozumieć tylko wtedy, gdy spojrzy się na nie jednocześnie oczami biologa, lekarza i badacza społeczeństw.
